تصویر تازه از ایران در سیاست خارجی
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، هیراد مخیری عضو هیئت علمی دانشگاه و كارشناس روابط بین‌الملل، در گفت‌وگوی سومین برنامه «دور یك میز» در سال 1405، تقابل كنونی با آمریكا و برخی قدرت‌های غربی را امتداد روندی دانست كه از پیروزی انقلاب اسلامی آغاز شده و از جنگ تحمیلی تا جنگ 12روزه اخیر ادامه یافته است.
به باور او، جمهوری اسلامی «موجودیتی زنده، پویا و ضد مطامع استكباری و استعماری» باقی مانده و همین امر، دلیل استمرار فشارهای خارجی است. او معتقد است دشمنان ایران، پس از ناكامی در جنگ نرم و عملیات روانی چنددهه‌ای، به سمت جنگ سخت و تركیبی حركت كرده‌اند اما «هوشیاری مردم ایران» اجازه نداده سناریوهای طراحی‌شده به ثمر بنشیند.

مخیری یكی از محورهای مهم تحولات اخیر را تغییر نگاه بخشی از نخبگان و رهبران اروپایی به ایران توصیف كرد. وی گفت: امروز، حتی برخی از كسانی كه سال‌ها در ردیف منتقدان یا مخالفان ایران بوده‌اند، در مواجهه با جنگ 12روزه و تحولات تنگه هرمز، از ایران به‌عنوان نقطه ثقل و امن در نظم جدید یاد می‌كنند.
او البته یادآور شد كه این چرخش، «نه از سر خیرخواهی برای ایران، بلكه ناشی از سرخوردگی از هژمونی آمریكا» و حركت اروپا به سمت منطق «خودیاری» در روابط بین‌الملل است؛ منطقی كه در آن هر قدرتی ناچار است برای تأمین امنیت، روی پای خود بایستد.

این استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به تحولات در درون آمریكا و اروپا، گفت نخبگان فرهنگی و سیاسی متعددی – حتی در میان مخالفان ترامپ – امروز جنگ تحمیلی علیه ایران را نشانه‌ای از بحران ساختاری در سیاست خارجی آمریكا می‌دانند.
به گفته او، در ایالت‌های مختلف آمریكا «لیدرهایی در برابر سیستم فسادساز و جنگ‌افروز» بروز كرده‌اند و در اروپا نیز طیف‌های مختلف، از برخی نیروهای چپ تا حتی راست افراطی، به دلیل تضاد با هژمونی آمریكا، به‌صورت ناخواسته در مسیر همگرایی سیاسی با مواضع ایران قرار گرفته‌اند.

**ایران در بزنگاه تغییر نظم بین‌الملل
بخش مهمی از گفت‌وگو به تحلیل تحول نظم بین‌الملل اختصاص یافت. مخیری با مرور مسیر گذار از نظم دوقطبی پس از جنگ جهانی دوم، به نظم تك‌قطبی آمریكایی بعد از فروپاشی شوروی، توضیح داد كه «هژمونی آمریكا امروز در سیر نزولی قرار گرفته» و بحران‌هایی مانند جنگ اوكراین و همه‌گیری كرونا، اعتماد جهانی به رهبری آمریكا را بیش از گذشته فرسوده است. او این وضعیت را «بزنگاه تغییر نظم جهانی» توصیف كرد.
به باور وی، در این بزنگاه، ایران به یك بازیگر تعیین‌كننده و نقطه ثقل در منطقه و فراتر از آن تبدیل شده است.

مخیری گفت: جنگ 12روزه و جنگ تحمیلی اخیر علیه ایران، صحنه‌ای بود كه هم توان موشكی و هم اراده سیاسی جمهوری اسلامی را به نمایش گذاشت و نشان داد در ایران، جمهور حاكم است، نه شخص‌محوری.
او این مسئله را یكی از عوامل مهم جلب توجه جهانی به ایران و نقش جدید آن در معادلات امنیتی دانست.

این كارشناس روابط بین‌الملل، طرح مجلس برای «تنظیم رژیم حقوقی جدید تنگه هرمز» را حلقه‌ای اساسی در پیوند میان نظم سیاسی-امنیتی و نظم اقتصادی جهانی معرفی كرد.
به گفته او، این طرح نه‌فقط در سطح منطقه، بلكه در سطح اقتصاد جهانی – به‌ویژه بازار انرژی و امنیت كشتیرانی‌ – اثرگذار است و می‌تواند حتی در سیاست داخلی كشورهای اروپایی، از طریق تأثیر بر قیمت و امنیت انرژی، بازتاب جدی داشته باشد.

مخیری از تركیب جنگ 12روزه و طرح حقوقی تنگه هرمز به‌عنوان «شناسنامه جدید قدرت ایران» یاد كرد؛ شناسنامه‌ای كه به‌زعم او جایگاه ایران را در مقام یك قدرت منطقه‌ای و بازیگر تأثیرگذار جهانی تثبیت می‌كند و «مبنای جدیدی برای مطالبات حقوقی و سیاسی ایران» در موضوعات متعدد از خلیج فارس تا قفقاز و آسیای مركزی فراهم می‌سازد.

**تنگه هرمز، جنگ 12روزه و شیوه جدید تقابل نظامی
محور دوم گفت‌وگو حول این پرسش كلیدی می‌چرخید كه: تنگه هرمز چه دارد كه وقتی جهان تسلط راهبردی ایران بر آن را دید، به احترام ایران ایستاد؟

مخیری در پاسخ توضیح داد كه مدیریت تنگه هرمز، در كنار اقتصاد نفت و گاز عبوری از آن، یك اهرم كلیدی امنیتی و اقتصادی در سطح جهان است و تحولات اخیر، این اهرم را به‌روشنی به نمایش گذاشته است.
او گفت تنگه هرمز امروز به «كلیدواژه‌ای» تبدیل شده كه برای قدرت‌های جهانی، معنای جدیدی از قدرت ایران و محدودیت‌های قدرت رقبایش را تعریف می‌كند.

او در بخش دیگری از گفت‌وگو به «اولین‌ها» در جنگ 12روزه اشاره كرد؛ از جمله «زدن آواكس با هزینه‌ای بسیار پایین، در حد چند ده هزار دلار» در برابر سامانه‌ای چند میلیارد دلاری و هدف قرار دادن رادارهایی كه «جهان اصلاً نمی‌دانست وجود دارند».
به اعتقاد مخیری، این رخدادها نشان‌دهنده یك شیوه جدید تقابل نظامی است كه می‌تواند موازنه تسلیحاتی و نوع نگاه كشورها به جنگ‌های آینده را تغییر دهد و نام ایران را به‌عنوان طراح این سبك جدید وارد ادبیات نظامی جهان كند.

وی افزود این پیام، به‌ویژه برای برخی كشورهای حاشیه خلیج فارس، حاوی هشدار است كه «در دام اهداف آمریكا و رژیم صهیونیستی نیفتند» و واقعیت قدرت ایران را در محاسبات امنیتی خود لحاظ كنند؛ چراكه هرگونه ماجراجویی در این منطقه، هزینه‌های پیش‌بینی‌ناپذیر و سنگینی برای آنان خواهد داشت.

**پیوند قدرت سخت با قدرت نرم مردم ایران
در بخشی از برنامه، مجری نسبت بین «اعمال قدرت مردم در خیابان» و «اعمال قدرت موشكی بر تنگه هرمز»پرسید.

مخیری در پاسخ، با ارجاع به نظریه‌های «جنگ نرم» و «قدرت نرم» توضیح داد كه جنگ نرم همیشه پیش‌قراول جنگ سخت است و طی چند دهه گذشته، علیه ایران جنگ روانی و رسانه‌ای گسترده‌ای برای تضعیف افكار عمومی و مشروعیت‌زدایی از نظام به راه افتاده بود. اما به گفته او، «هوشیاری مردم» و انسجام اجتماعی ایرانیان باعث شد دشمن در جنگ نرم به اهداف خود نرسد و در نتیجه در جنگ سخت نیز با «حضور و همراهی مردم» مواجه شود.
او ریشه این انسجام اجتماعی را صرفاً در شرایط روزمره ندانست و آن را «دارای پایه تمدنی» توصیف كرد؛ پایه‌ای كه از میراث تاریخی مبارزات ضد استعماری، از شخصیت‌هایی مانند میرزا كوچك‌خان و رئیسعلی دلواری تا امروز امتداد یافته است.

مخیری تأكید كرد فهم این پشتوانه تمدنی برای تحلیل پایداری ایران در برابر فشارها و تهدیدها ضروری است.

**از تنگه هرمز تا زنگزور؛ فرصت حقوقی و دیپلماتیك ایران
بخش پایانی گفت‌وگو بر پیامدهای حقوقی و دیپلماتیك تحولات اخیر متمركز بود. مخیری با استناد به عبارتی منسوب به شهید سلیمانی مبنی بر اینكه «فرصتی كه در تهدیدها هست، در خود فرصت‌ها نیست»، گفت: جنگ، با همه نامباركی‌اش، برای ایران بركاتی داشت؛ مهم‌ترینش "اجماع ملی" و "وحدت رجال سیاسی حول مسئله تنگه هرمز و امنیت و منافع ملی" بود؛ اجماعی كه در 10 سال گذشته كم‌سابقه بوده است.
او تأكید كرد كه باید از این وضعیت برای تثبیت حقوق ایران در عرصه حقوق بین‌الملل استفاده شود.
به اعتقاد او، «شناسنامه جدید قدرت» باید به زبان حقوقی و دیپلماتیك ترجمه شود تا صدای مطالبه‌گری ایران در موضوعاتی چون رژیم حقوقی دریای خزر، كریدور زنگزور، حقابه‌های مرزی و سایر مسائل عُقده‌دار منطقه‌ای رساتر شود. مخیری بر لزوم تشكیل یك «تیم‌ورك جدید منطقه‌ای» تأكید كرد تا ایران در طراحی رژیم‌های حقوقی، نقش اصلی و تعیین‌كننده را ایفا كند.

وی درباره طرح رژیم حقوقی تنگه هرمز، آن را «مانیفست حقوقی جدید» كشور خواند و گفت: این طرح باید به‌عنوان خط قرمز منافع ایران در خلیج فارس، در سطح جهانی بارها و بارها بازنمایی شود و روشن باشد كه ایران در این مسیر كوتاه نخواهد آمد.

در عین حال، مجری برنامه یادآور شد كه دستاوردهای قدرت و امنیت، اگر در سطح مدیریت داخلی و معیشت مردم بازتاب پیدا نكند، برای بخش‌هایی از جامعه ملموس نخواهد بود. او از لزوم ترجمه قدرت خارجی به «بهبود زندگی روزمره» سخن گفت؛ نكته‌ای كه مخیری نیز آن را در قالب ضرورت هم‌راستاسازی سیاست خارجی با مدیریت اقتصادی و شهری تأیید كرد.

مخیری در جمع‌بندی، سه پیام روشن ارائه كرد: به كشورهای منطقه توصیه كرد از دام سیاست‌های آمریكا و رژیم صهیونیستی فاصله بگیرند؛ به افكار عمومی جهان نشان داد كه تحولات اخیر نظامی و حقوقی ایران، نشانه ظهور یك «ایران جدید» در نظم بین‌الملل است؛ و به داخل كشور هشدار داد كه این بزنگاه تاریخی نباید به موجی گذرا تقلیل یابد، بلكه باید به ابزارهای حقوقی، سیاسی و اقتصادی پایدار برای نسل‌های آینده تبدیل شود.


«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن می‌رود.

مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقه‌مندان می‌توانند برنامه‌های رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.