یك استاد دانشگاه و كارشناس حقوق بشر با اشاره به ابعاد حقوقی مذاكرات میان ایران و طرفهای مقابل تأكید كرد: مهمترین مسئله در مذاكرات پس از درگیریهای اخیر، دریافت تضمینهای معتبر از سوی طرف متجاوز است و این تضمینها باید در قالب تعهدات رسمی دولتها و همراه با اهرمهای حقوقی و سیاسی ارائه شود.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، حسین قاضیزاده، استاد دانشگاه و كارشناس حقوق بشر، در گفتوگو با برنامه «دور یك میز» درباره ابعاد حقوقی مذاكرات اخیر اظهار كرد: آنچه در حدود چهل روز درگیری اخیر رخ داد، از نظر حقوق بینالملل ابعاد بسیار قابل توجهی دارد؛ چرا كه ایران در میانه مذاكرات هدف حمله آمریكا و اسرائیل قرار گرفت و این اقدام از منظر منشور سازمان ملل و كنوانسیونهای بینالمللی كاملاً غیرقانونی و تجاوزكارانه محسوب میشود.
وی افزود: این حملات كه زیرساختهای كشور و حتی غیرنظامیان را هدف قرار داد، نقض آشكار اصول حقوق بینالملل و حقوق بشردوستانه است و همین مسئله واكنشهای قابل توجهی را در سطح بینالمللی به دنبال داشت؛ بهگونهای كه برخی كشورها از همكاری با عاملان این اقدام خودداری كرده و آن را مورد انتقاد قرار دادند.
این كارشناس حقوق بشر درباره روند مذاكرات نیز گفت: زمانی كه پس از یك درگیری مسلحانه بینالمللی قرار است گفتوگوهایی برای حل اختلافات انجام شود، مهمترین موضوع دریافت تضمین از سوی طرفی است كه مورد تهاجم قرار گرفته است. در اینجا ایران باید تضمینهایی از آمریكا و اسرائیل دریافت كند تا از تكرار چنین اقداماتی جلوگیری شود.
قاضیزاده با اشاره به ساختار تیم مذاكرهكننده ایران بیان كرد: در هیئت مذاكرهكننده كارگروه حقوقی به سرپرستی معاون حقوقی بینالمللی وزارت امور خارجه مسئول بررسی این مسائل است و با توجه به تجربه ایران در مذاكرات هستهای و مذاكرات مربوط به جنگ تحمیلی، انتظار میرود این كارگروه بتواند تضامین لازم از جمله معاهده عدم تجاوز را پیگیری كند.
وی درباره ماهیت این تضمینها توضیح داد: در حقوق بینالملل، برخلاف حقوق داخلی، تضمینها معمولاً در قالب تعهدات رسمی دولتها ارائه میشود. این تعهدات میتواند به صورت توافق یا معاهدهای باشد كه طبق سازوكارهای حقوقی هر كشور، مانند تصویب در دولت یا پارلمان، رسمیت پیدا میكند.
به گفته او، علاوه بر تعهدات رسمی، تضمینهای پیرامونی نیز میتواند در مذاكرات مطرح شود؛ از جمله آزادسازی داراییها، رفع تحریمها و تعهد به عدم بازگشت تحریمها كه میتواند بهعنوان ابزارهای اطمینانبخش در كنار توافق اصلی قرار گیرد.
این استاد دانشگاه در پاسخ به این پرسش كه در صورت نقض چنین تعهداتی چه اقداماتی ممكن است، گفت: ایران اهرمهای مختلفی در اختیار دارد؛ از جمله مراجعه به مراجع قضایی و نهادهای حقوقی بینالمللی. علاوه بر این، ابزارهای سیاسی و راهبردی نیز وجود دارد كه میتواند بهعنوان اهرم فشار مورد استفاده قرار گیرد.
قاضیزاده تأكید كرد: تجربه نشان داده است كه در نظام بینالملل صرفاً تكیه بر سازوكارهای حقوقی كافی نیست و باید در كنار آن از ظرفیتهای سیاسی و بازدارندگی نیز استفاده كرد.
وی در پایان خاطرنشان كرد: ایران باید نگاه واقعبینانهای به ساختار حقوق بینالملل داشته باشد؛ این ساختار میتواند مفید باشد، اما به دلیل وجود ابزارهایی مانند حق وتو در شورای امنیت، همواره كارآمدی كامل ندارد. از همین رو استفاده از ظرفیتهای حقوقی در كنار عدم اعتماد مطلق به این سازوكارها، رویكردی منطقی در سیاست خارجی به شمار میرود.
«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن میرود. ضمن اینكه علاقمندان میتوانند این برنامه را به صورت تصویری در پایگاه اطلاع رسانی این شبكه رادیویی مشاهده نمایند.
مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقهمندان میتوانند برنامههای رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.
