در دنیای امروز، علم صرفاً موضوعی محدود به محافل دانشگاهی و تخصصی نیست، بلكه بخش مهمی از مسیر حل مسائل جوامع به نحوه تولید، جهت‌دهی و به‌كارگیری دانش وابسته است. در همین راستا، رادیو تهران در برنامه جدید «علم نافع» تلاش كرده است مفهوم علم و كاركرد آن را با نگاهی تحلیلی و پژوهشی برای مخاطبان روایت كند.
این برنامه در 15 قسمت تولید شده و پنجشنبه‌ها ساعت 9:30 صبح از رادیو تهران روی آنتن می‌رود.

عبور از نقل‌قول‌های پراكنده به روایتی منسجم
سیده زرین كشاورز، تهیه‌كننده و نویسنده برنامه «علم نافع»، درباره شكل‌گیری این برنامه اظهار كرد: ایده اصلی این برنامه از این دغدغه شكل گرفت كه موضوع علم صرفاً در قالب نقل گزاره‌ها و سخنان مطرح نشود، بلكه تصویری منسجم از نگاه رهبر شهید انقلاب به علم و كاركرد آن ارائه شود.

وی افزود: در طراحی برنامه تلاش شد میان مفاهیم مختلف پیوند برقرار شود و نشان داده شود كه «علم نافع» صرفاً به معنای انباشت اطلاعات یا تولید دانش نیست، بلكه علمی است كه در نسبت با نیازهای واقعی جامعه، پیشرفت و حل مسائل معنا پیدا می‌كند.

كشاورز ادامه داد: بر همین اساس، ساختار برنامه بر مبنای یك روایت موضوعی شكل گرفت تا هر قسمت بخشی از این منظومه را روشن كند و در نهایت مخاطب بتواند تصویری روشن‌تر از جایگاه علم در این نگاه به دست آورد.

ماه‌ها پژوهش در آرشیوها برای تولید «علم نافع»
تهیه‌كننده و نویسنده «علم نافع» درباره فرآیند تحقیق و تولید این مجموعه گفت: بخش قابل توجهی از زمان تولید برنامه به پژوهش و بررسی منابع اختصاص یافت. سخنرانی‌ها و بیانات مرتبط با دیدارهای دانشجویان، نخبگان و فعالان علمی بررسی شد و تلاش شد مضامین اصلی و ارتباط میان آنها استخراج شود.

وی افزود: در این فرآیند صرفاً به دنبال جمله‌های شاخص نبودیم، بلكه نحوه بیان مفاهیم، تكرار كلیدواژه‌ها، تأكیدها و ارتباط میان گزاره‌ها نیز مورد توجه قرار گرفت تا سناریوی برنامه به مجموعه‌ای از نقل‌قول‌های جدا از هم تبدیل نشود.

كشاورز خاطرنشان كرد: هدف نهایی این بود كه نتیجه پژوهش‌ها به یك متن رادیویی تبدیل شود؛ متنی كه ضمن برخورداری از پشتوانه مستند و انسجام محتوایی، برای مخاطب عمومی نیز قابل شنیدن و دنبال كردن باشد.


چالش تبدیل محتوای تخصصی به روایتی شنیدنی
وی یكی از مهم‌ترین چالش‌های تولید «علم نافع» را تبدیل یك محتوای پژوهشی و تحلیلی به روایتی مناسب برای مخاطب عمومی دانست و گفت: طبیعت موضوع، برنامه را با این چالش مواجه می‌كرد كه چگونه محتوای علمی را بدون ساده‌سازی افراطی، در قالبی ارائه كنیم كه مخاطب عمومی نیز بتواند با آن ارتباط برقرار كند.

كشاورز ادامه داد: در رادیو حتی یك متن دقیق و علمی، اگر نتواند مخاطب را در مسیر روایت همراه كند، كاركرد رسانه‌ای خود را از دست می‌دهد. از این رو، در كنار پژوهش، روی ساختار سناریو، انتخاب كارشناسان، نحوه روایت و ریتم برنامه نیز كار شد تا مفاهیم با زبان قابل فهم‌تری به مخاطبان منتقل شود.

«علم نافع»؛ پیوند دانش با مسائل واقعی جامعه
تهیه‌كننده برنامه «علم نافع» با اشاره به عنوان این مجموعه اظهار كرد: انتخاب این عنوان بر اهمیت كاربرد و جهت‌گیری علم تأكید دارد. پرسش اساسی این است كه دانش چگونه می‌تواند از سطح تولید نظریه و مقاله فراتر برود و در نسبت با مسائل واقعی كشور و نیازهای جامعه قرار گیرد.

وی افزود: در این برنامه تلاش شده است موضوع علم از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گیرد و به مخاطب نشان داده شود كه پرداختن به علم صرفاً یك بحث دانشگاهی نیست، بلكه با حوزه‌هایی همچون اقتصاد، فرهنگ، زندگی اجتماعی و مسیر آینده كشور نیز ارتباط دارد.

«علم نافع» آغاز یك مسیر است
كشاورز درباره ادامه این پروژه نیز گفت: مجموعه 15 قسمتی «علم نافع» را می‌توان آغاز یك مسیر دانست. تجربه تولید این برنامه نشان داد موضوعاتی همچون علم، پژوهش، نخبگان و نسبت دانش با مسائل جامعه ظرفیت تولید آثار بیشتری در رسانه ملی و رادیو را دارد.

وی تأكید كرد: امیدواریم این برنامه زمینه‌ای برای گفت‌وگو و پرداخت بیشتر رسانه‌ای به موضوع علم و جایگاه آن در جامعه ایجاد كند و تجربه تولید آن در برنامه‌های آینده نیز مورد استفاده قرار گیرد.

پنجشنبه‌ها همراه «علم نافع» باشید
برنامه «علم نافع» پنجشنبه‌ها ساعت 9:30 صبح از رادیو تهران پخش می‌شود. علاقه‌مندان می‌توانند این شبكه را روی موج FM فركانس 94 مگاهرتز و AM فركانس 1332 كیلوهرتز دریافت كنند. پخش زنده رادیو تهران نیز از طریق برنامه كاربردی ایرانصدا در دسترس مخاطبان قرار دارد.

مخاطبان همچنین می‌توانند دیدگاه‌ها و پیام‌های خود را از طریق سامانه پیامكی 3000094 با برنامه‌های رادیو تهران در میان بگذارند. صفحه و كانال رسمی این شبكه نیز با شناسه radiotehranplus@ در دسترس علاقه‌مندان است.