در برنامه «دور یك میز» رادیو تهران، با حضور دكتر خالق گرجی عضو هیئت علمی دانشگاه، الگوی عملكرد رسانههای خارجی در امتداددهی پیام از اغتشاشات تروریستی تا چهلمین روز این رویداد بررسی شد؛ موضوعی كه به گفته وی با مهندسی روایت، چارچوببندی و بهرهگیری از ابزارهای جنگ شناختی دنبال شده است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، در برنامه «دور یك میز»-چهارشنبه 29 بهمن-، دكتر خالق گرجی با اشاره به كاهش شكاف میان رسانه و میدان در برخی كشورها اظهار كرد هرچه فاصله میان تأثیرگذاری رسانه و میدان بیشتر باشد، مدیریت صحنه به دست بازیگری میافتد كه این شكاف را پر كند.
وی افزود: واگذاری رسانه در امتداد خود به واگذاری میدان منجر میشود و كشورهایی كه زمین بازی رسانهای شامل خبرگزاریها، شبكههای تصویری، صنایع بصری و سكوهای اینترنتی را در اختیار دارند، قادرند شكافهای موجود را پر كرده و میدان را نیز مدیریت كنند.
او با اشاره به نمونههایی همچون جنگ عراق، جنگ اوكراین و جنگ خلیج فارس، اقدامات رسانههای خارجی را مصداق «مهندسی روایت» دانست و گفت این فرآیند بر چهار مؤلفه اصلی استوار است: چارچوببندی، واژهسازی و نمادسازی، قهرمان و ضدقهرمانسازی، و تكرار و تثبیت پیام.
به گفته وی، مهندسی روایت صرفاً به معنای دروغپردازی نیست، بلكه تفسیر و ارائه گزینشی واقعیت در قالبی است كه تولیدكننده روایت مدنظر دارد. در این فرآیند، بخشی از واقعیت برجسته یا برشخورده ارائه میشود و با برچسبگذاری و اتصال هدفمند اجزا، پیام مورد نظر القا میگردد.
گرجی با بیان اینكه مهندسی روایت از ابزارهای جنگ شناختی است، تصریح كرد این دانش با بهرهگیری از فناوریهای حوزه ICT سرعت یافته و در دسترس عموم قرار گرفته است.
وی در تشریح مصادیق این مؤلفهها در ناآرامیهای اخیر گفت در بخش چارچوببندی، كلیدواژههایی نظیر «جنبش فراگیر علیه سركوب» و «حقوق بشر» بهكار گرفته شد. در حوزه نمادسازی نیز تصاویری از برخورد نیروهای امنیتی، برخی چهرهها و نمادهایی مانند پرچم شیر و خورشید برجسته شد تا همزادپنداری مخاطب با این نمادها شكل گیرد.
او افزود: در فرآیند قهرمانسازی، معترضان و فعالان حقوق بشر بهعنوان قهرمان و نیروهای امنیتی بهعنوان ضدقهرمان معرفی شدند و در مرحله تكرار و تثبیت نیز اخبار مربوط به اعتراضات، آمار كشتهها و قطع اینترنت بهصورت گسترده و بمبارانی در شبكههای اجتماعی و سكوهای اینترنتی منتشر شد.
وی با اشاره به ترندشدن سریع برخی محتواها، این موضوع را ناشی از مدیریت سكوها و استفاده از رباتها دانست.
این كارشناس علوم شناختی تأكید كرد: دشمنان جمهوری اسلامی در این حوزه دست برتر را داشته و توانستهاند فرآیندهای روایتسازی را سریعتر مدیریت كنند.
وی افزود: رسانه خود یك میدان است و آنچه در رسانه رخ میدهد، ادراكات عمومی را شكل داده و اثر آن در میدان فیزیكی جامعه نمایان میشود.
گرجی در ادامه با بیان اینكه دشمنان بر گسلهای اجتماعی تمركز كردهاند، گزینه نظامی را پشتیبان این راهبرد دانست.
وی در جمعبندی پیشنهاد داد: برای جلوگیری از غافلگیری، «رصدخانه شناختی» ایجاد شود تا بهطور مستمر فضای ادراكی و رسانهای را پایش كند.
او چهار محور برای این رصدخانه برشمرد: رصد شبكههای اجتماعی و دادههای دیجیتال، نظرسنجی و تحقیقات میدانی، پایش ترافیك و زیرساختهای اینترنتی، و ایجاد مراكز تحلیل رسانه و عملیات روانی.
به گفته وی، تحلیل روندها میتواند امكان اقدامات پیشدستانه را فراهم كند.
وی همچنین به مفهوم «حباب فیلترینگ» در شبكههای اجتماعی اشاره كرد و گفت: كاربران در معرض محتوایی قرار میگیرند كه با ذائقه و گرایشهایشان همسو است و این امر میتواند تصور فراگیری یك جریان را در ذهن مخاطب تقویت كند.
گرجی در پایان تأكید كرد: رسانهها باید از دادههای رصدخانه شناختی برای هدایت پیام و مخاطب بهره ببرند.
«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن میرود. ضمن اینكه علاقمندان میتوانند این برنامه را به صورت تصویری در پایگاه اطلاع رسانی این شبكه رادیویی مشاهده نمایند.
مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقهمندان میتوانند برنامههای رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.