رضا كوچكزاده تهمتن، دبیر ستاد انتخابات معاونت صدا تاكید كرد: تلاش ستاد انتخابات معاونت صدا بر این بوده كه فعالیتهای برنامهسازی رادیو بهصورت هدفمند و منسجم دنبال شود، از همین رو سیاستهای رسانهای رادیو در حوزه انتخابات تدوین و برای اجرا در اختیار شبكهها قرار گرفت و بر اساس این سیاستها، عملیات رسانهای برگرفته از نقشه راه آغاز شد.
به گزارش روابط عمومی معاونت صدا، رادیو بهعنوان رسانهای فراگیر، در مقاطع حساس اجتماعی از جمله انتخابات، نقشی تعیینكننده در اطلاعرسانی دقیق، افزایش مشاركت عمومی و تقویت اعتماد مخاطبان ایفا میكند. در همین راستا، نشست هماندیشی مدیران و برنامهسازان رادیو با هدف همافزایی، تبیین سیاستها و بررسی راهكارهای موثر در پوشش رسانهای انتخابات برگزار شد. این نشست هماندیشی مدیران و برنامهسازان رادیو با حضور محسن اسلامی دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور و رضا كوچكزادهتهمتن دبیر ستاد انتخابات معاونت صدا، امروز 15 دی ماه در سالن جلسات معاونت صدا برگزار شد.
در ابتدای این نشست رضا كوچكزادهتهمتن دبیر ستاد انتخابات معاونت صدای جمهوری اسلامی ایران، ضمن خوشآمدگویی عنوان كرد: برنامهریزی انتخاباتی رادیو از اواخر شهریورماه و پس از دریافت نقشه راه انتخابات سازمان آغاز شد و متناسب با مأموریتها و مخاطبان هر شبكه، طراحی و اجرای برنامههای انتخاباتی برای انتخابات 11 اردیبهشت 1404 در دستور كار قرار گرفت. تلاش ستاد انتخابات معاونت صدا بر این بوده است كه فعالیتهای برنامهسازی رادیو بهصورت هدفمند و منسجم دنبال شود، از همین رو سیاستهای رسانهای رادیو در حوزه انتخابات تدوین و برای اجرا در اختیار شبكهها قرار گرفت و بر اساس این سیاستها، عملیات رسانهای برگرفته از نقشه راه آغاز شد.
دبیر ستاد انتخابات معاونت صدا درباره ویژگیهای مهم برنامهریزی انتخاباتی رادیو اشاره كرد: یكی از شاخصههای اصلی طرحها و برنامهها در این دوره، استفاده حداكثری از تمامی قالبها، ساختارها و فرمهای برنامهسازی بوده است؛ بهگونهای كه از قالب مستند تا فرمهای تركیبی و حتی طنز در برنامههای انتخاباتی مورد توجه قرار گرفت. پیشنهاد استفاده از قالب مسابقه نیز با هدف انتقال پیامهای انتخاباتی و هدفگذاری مخاطبان ارائه شد و رویكرد اصلی برنامهها، حمایت رسانهای و محتوایی از مشاركت گسترده مردم و تقویت انتخاب آگاهانه و مسئولانه شهروندان در انتخابات بود.
كوچكزادهتهمتن افزود: در این دوره تلاش شد جایگاه، نقش، كاركرد و وظایف شوراها بار دیگر برای مخاطبان بازتعریف شود و بازنمایی مناسبی از كارآمدی نظام، عملكرد شوراها و دستاوردهای آنها در حوزه توسعه مدیریت محلی، عدالت محلی و توسعه متوازن شهری و روستایی ارائه شود. در مجموع، 96 عنوان ویژهبرنامه انتخاباتی در قالب 85 قسمت برای انتخابات 11 اردیبهشت پیشبینی شده است كه این برنامهها تا ایام برگزاری انتخابات از شبكههای مختلف رادیویی پخش خواهد شد، ضمن آنكه ویژهبرنامههای روز برگزاری انتخابات نیز بهصورت جداگانه برای اغلب شبكهها طراحی شده است.
دبیر ستاد انتخابات معاونت صدا در پایان، درباره ویژگیهای متمایز انتخابات این دوره اظهار كرد: یكی از ویژگیهای مهم، برگزاری تمامالكترونیكی انتخابات در حوزههای 25گانه است و در تهران نیز انتخابات بهصورت تركیبی از مدل تناسبی و اكثریتی برگزار میشود. برنامهسازان رادیو با رویكرد آموزشی تلاش كردند فرآیند برگزاری انتخابات را بهصورت شنیداری و متناسب با این ویژگیها برای مخاطبان تبیین و بهموقع پخش كنند. در مدل تناسبی نیز سعی شد نقش جریانها، احزاب و گروههای سیاسی بهگونهای بازنمایی شود كه عدالتمحوری و مشاركتمحوری مورد نظر قانونگذار در این مدل انتخاباتی محقق شود.
در ادامه این جلسه محسن اسلامی، دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور، اظهار كرد: انتخابات پیشِرو در سال 1405 برگزار میشود؛ انتخاباتی كه در ابتدا قرار بود در سال 1404 برگزار شود، اما بهدلیل شرایط پیشآمده و بر اساس اصل 131 قانون اساسی و پس از شهادت رئیسجمهور محترم، موضوع تعویق انتخابات در مجلس شورای اسلامی مطرح و در نهایت با 10 ماه تأخیر زمانبندی جدید آن تصویب شد. بر این اساس، دوره فعالیت شورای ششم تا 27 دیماه 1405 ادامه خواهد داشت و پس از روز هفتم، فرآیندهای قانونی آغاز میشود. به همین دلیل، قانون انتخابات شوراها اصلاح شد و سال 1405 بهعنوان زمان نهایی برگزاری انتخابات تعیین شد.
دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور اشاره كرد: در این دوره، انتخابات شوراها در 1459 شهر و 48 هزار و 460 روستا برگزار میشود و برای پوشش این گستره، حدود 70 هزار شعبه اخذ رأی برای انتخابات شوراها پیشبینی شده است. علاوه بر انتخابات شوراها، انتخابات میاندورهای مجلس شورای اسلامی نیز در برخی حوزهها برگزار میشود؛ این انتخابات بهدلیل استعفای برخی نمایندگان كه به سمت وزارت منصوب شدهاند، ضرورت پیدا كرده است. حوزههای انتخابیه تبریز، آبادان، بندرعباس و خمیر از جمله این حوزهها هستند كه هماكنون در مرحله سوم پیشثبتنام قرار دارند.
اسلامی افزود: در دو روز نخست پیشثبتنام، حدود 45 نفر در روز اول و 66 نفر در روز دوم ثبتنام كردهاند و ثبتنام نهایی برای چهار حوزه انتخابیه در حال انجام است. همچنین با توجه به درگذشت یكی از اعضای مجلس خبرگان رهبری در استان خوزستان، انتخابات میاندورهای خبرگان رهبری نیز در چهار استان آذربایجان شرقی، خراسان جنوبی، تهران و خوزستان برگزار خواهد شد.
دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور درباره ساختار اجرایی انتخابات اظهار كرد: هیئت اجرایی مركزی انتخابات با مسئولیت وزیر كشور و عضویت وزیر اطلاعات، دادستان كل كشور، رئیس سازمان اطلاعات سپاه، وزیر ارتباطات و رئیس ستاد انتخابات كشور تشكیل شده و شش نفر از معتمدین نیز بهعنوان اعضای این هیئت انتخاب میشوند. در كنار هیئت اجرایی مركزی، كمیتههای تخصصی از جمله كمیته مالی و كمیته حراست فعالیت میكنند و در سطح شهرستانها نیز هیئتهای اجرایی شكل گرفتهاند؛ بهطوری كه 484 هیئت اجرایی شهرستانی برای انتخابات شوراها هفته گذشته تشكیل و فرآیند آن تكمیل شد.
اسلامی اشاره كرد: با توجه به همزمانی انتخابات شوراها با انتخابات میاندورهای مجلس و خبرگان رهبری، پیشنهاد شد هیئتهای اجرایی تشكیلشده بتوانند این انتخابات را نیز پوشش دهند و در این زمینه درخواستهایی از شورای نگهبان مطرح شده است. ستاد انتخابات كشور در تعامل با سازمان صدا و سیما پیشرو بوده و تاكنون هفت جلسه مشترك برگزار شده كه حاصل آن 45 مصوبه اجرایی در حوزه اطلاعرسانی و هماهنگی رسانهای بوده است.
دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور گفت: در فرآیند انتخاب معتمدین هیئت اجرایی مركزی، 30 نفر معرفی شدند كه پس از طی مراحل قانونی، شش نفر بهعنوان اعضای اصلی و سه نفر بهعنوان اعضای علیالبدل انتخاب شدند. این افراد شامل آقایان دكتر جمالی، دكتر كامل تقوینژاد، دكتر رنجبر، دكتر مصطفی رستمی، آقای هاشمی و خانم دكتر شهریپیرانی هستند. تشكیل هیئتهای اجرایی شهرستانها در سه مرحله انجام میشود؛ در مرحله نخست فرمانداران 30 نفر را معرفی میكنند و پس از تأیید هیئت نظارت، هیئت اجرایی شكل میگیرد. در صورت عدم تأیید، فرآیند به مراحل بعدی میرود و در نهایت، طبق قانون استانداران ورود میكنند. تاكنون 367 فرمانداری در همان مرحله نخست كار خود را به پایان رساندهاند و 116 فرمانداری به مرحله سوم رسیدهاند و هیئتهای اجرایی شهرستانها بهطور كامل شكل گرفتهاند.
وی اشاره كرد: در بررسیهای انجامشده توسط مراجع نظارتی، تاكنون 1588 نفر تأیید، 144 نفر رد و سایر پروندهها در حال بررسی است و این فرآیند با هماهنگی كامل میان ستاد انتخابات و هیئتهای نظارت انجام میشود. در انتخابات شوراها، نهاد ناظر مجلس شورای اسلامی است و هیئت نظارت مركزی مجلس با تركیب پنج نفره فعالیت میكند كه ریاست آن بر عهده نماینده مردم یزد است و اعضایی از جمله آقایان كشوری و پولادی نیز در آن حضور دارند. تمامی فرآیندهای اجرایی پس از بررسی، برای تأیید نهایی در اختیار هیئتهای نظارت قرار میگیرد و تعامل میان مجریان و ناظران در این دوره بهصورت كامل و منسجم دنبال میشود.
اسلامی گفت: بر اساس قانون، پنج مرجع اصلی شامل وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه، دادستانی كل كشور، ثبت احوال و سایر مراجع قانونی، سوابق داوطلبان شوراهای شهر و روستا را بررسی كرده و نتایج را برای تصمیمگیری نهایی به ستاد انتخابات كشور اعلام میكنند. در فرآیند برگزاری انتخابات، دستگاههای مختلفی با ستاد انتخابات همكاری دارند كه از جمله آنها میتوان به وزارت دفاع، وزارت ارتباطات، وزارت علوم، مركز آمار ایران و وزارت بهداشت اشاره كرد.
وی افزود: وزارت دفاع در حوزه فناوری انتخابات همكاری مؤثری دارد و بهعنوان یكی از مجموعههای مورد اعتماد كشور در این زمینه نقشآفرینی میكند. وزارت بهداشت نیز آمار جمعیت روستایی را ارائه میدهد و در این دوره، بر اساس قانون، آمار شهری از مركز آمار ایران دریافت میشود. همچنین سازمان صدا و سیما بهعنوان رسانه رسمی كشور نقش مهمی در اطلاعرسانی دارد و خانه احزاب نیز بهویژه در موضوع انتخابات تناسبی، تعامل گستردهای با ستاد انتخابات دارد.
اسلامی گفت: آییننامه قانون جدید انتخابات تدوین، در دولت و مجلس شورای اسلامی تصویب و در نهایت به همه دستگاهها ابلاغ شده است. این آییننامه برگرفته از قانون جدید انتخابات است و مبنای اجرای فرآیندهای اجرایی قرار دارد. در آییننامه، بر اساس ماده 90 قانون، پیشبینی شده بود كه تمامی دستگاهها موظف به كمك به برگزاری انتخابات باشند، چراكه انتخابات هزینهبر است و تأمین امكاناتی مانند ایابوذهاب، پذیرایی، تجهیزات و پشتیبانی شعب اخذ رأی از توان مالی فرمانداریها خارج است.
وی ادامه داد: بر همین اساس، در آییننامه پیشنهاد شده بود شوراهای شهر از محل بودجه سنواتی خود در این زمینه كمك كنند، اما این بخش در فرآیند تصویب حذف شد و در حال حاضر، همچنان پیگیر راهكارهای قانونی برای تأمین این حمایتها هستیم، هرچند اصل این موضوع در متن قانون پیشبینی شده است. بر اساس ماده 74 قانون، نامزدهای انتخابات شوراها میتوانند از امكانات صدا و سیما استفاده كنند كه در این زمینه نیز تمهیدات لازم از سوی رسانه ملی اندیشیده شده است.
دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور گفت: در حوزه انتخابات تناسبی، استفساریهای از مجلس شورای اسلامی و بر اساس ماده 24 قانون انجام شد؛ انتخاباتی كه در این دوره تنها در تهران و بهصورت فهرستی برگزار میشود و در دورههای بعد، شهرهای بالای 500 هزار نفر جمعیت نیز مشمول این مدل خواهند شد. در مدل تناسبی، احزاب میتوانند فهرستهای خود را ارائه كنند و هر حزب حداكثر 21 نامزد معرفی میكند. رأیدهندگان به فهرستها رأی میدهند و تعداد كرسی هر حزب بر اساس فرمول مشخص محاسبه میشود.
وی افزود: فرمول انتخابات تناسبی به این صورت است كه مجموع آرای نامزدهای هر فهرست محاسبه و بر كل آرای صحیح مأخوذه تقسیم میشود و سپس در عدد 21 ضرب میشود؛ عدد حاصل، تعداد كرسیهای آن فهرست در شورای شهر تهران خواهد بود. داوطلبان مستقل نیز میتوانند بدون وابستگی حزبی در انتخابات حضور داشته باشند و قانون هیچ محدودیتی برای حضور آنها قائل نشده است.
اسلامی عنوان كرد: یكی از ابهامات موجود در محاسبه آرا، نحوه برخورد با اعداد صحیح و اعشاری بود كه در نهایت با استفساریه مجلس مشخص شد ابتدا اعداد صحیح محاسبه میشود و در صورت باقیماندن كرسی، اعداد اعشاری ملاك تخصیص خواهد بود. در صورتی كه نامزدهای مستقل حد نصاب لازم را كسب نكنند، كرسی به آنها تعلق نخواهد گرفت و تخصیص كرسی منوط به كسب رأی در بازه تعیینشده قانونی است.
وی گفت: جدول زمانبندی انتخابات بهطور كامل در اختیار سازمان صدا و سیما قرار گرفته و انتظار میرود این زمانبندی بهعنوان خاستگاه اصلی برنامهسازی انتخاباتی مورد استفاده قرار گیرد؛ بهعنوان نمونه، پیشثبتنام انتخابات مجلس تنها یك روز دیگر ادامه دارد و افرادی كه در این مرحله ثبتنام نكنند، امكان حضور در مراحل بعدی را نخواهند داشت.
دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور افزود: ثبتنام انتخابات شوراهای شهر آغاز شده و با وجود برخی دشواریها، روند ثبتنام در شهرستانها مناسب بوده است، هرچند در كلانشهرها نیاز به تحرك و اطلاعرسانی بیشتری وجود دارد.
وی گفت: در این دوره، هفت مرحله آموزشی برای عوامل اجرایی برگزار شده است كه بهدلیل تغییر قانون و بهویژه اجرای مدل تناسبی در تهران، اهمیت ویژهای دارد.
اسلامی افزود: تاكنون سه همایش تخصصی با حضور مدیران، كارشناسان و احزاب سیاسی برگزار شده و محتوای آموزشی متنوعی تولید شده است، اما در حوزه اطلاعرسانی، بهویژه در بخش انتخابات الكترونیك و مدل تناسبی، نیازمند همكاری فكری و رسانهای بیشتری هستیم.
وی گفت: انتخابات این دوره بهصورت تمامالكترونیكی در حدود 70 هزار شعبه برگزار میشود، با این حال، تمامی تجهیزات دستی از جمله تعرفهها و صندوقهای رأی بهعنوان پشتیبان آماده و در شعب مستقر خواهد شد تا در صورت بروز هرگونه مشكل، فرآیند رأیگیری بدون وقفه ادامه یابد. در ادامه توضیحات، مقدمات فناورانه برگزاری انتخابات را تشریح میكنم. در مجموع، 132 هزار صندوق رأی برای این دوره در نظر گرفته شده كه در حال حاضر، 90 هزار صندوق در مرحله آمادهسازی قرار دارد.
اسلامی افزود: تاكنون 32 انتخابات بهصورت الكترونیكی طراحی شده و در انتخابات مجلس شورای اسلامی نیز در چهار حوزه انتخابیه، انتخابات بهصورت تمامالكترونیكی برگزار شد كه این حوزهها شامل رشت، قم، آبادان و ملایر بود. دستگاههای اخذ رأی الكترونیكی كه هماكنون مورد استفاده قرار میگیرد، ارتقا یافته و نسل جدیدی از این دستگاهها نیز طراحی شده و در مرحله تولید قرار دارد. این دستگاهها كوچكتر، سبكتر، لمسی و كاربرپسند هستند و از جذابیت و سهولت استفاده بیشتری برخوردارند.
وی گفت: در این دستگاهها قابلیت باركد پیشبینی شده است تا رأیدهندگانی كه قصد دارند بهصورت فهرستی و تا 21 نفر رأی بدهند، بتوانند فهرست خود را از قبل آماده كرده و بدون معطلی در شعبه، رأی خود را ثبت كنند. در هر شعبه اخذ رأی در تهران، بهطور میانگین سه تا چهار دستگاه اخذ رأی الكترونیكی مستقر خواهد شد، اما در روستاها یك صندوق جابهجا میشود. با توجه به وجود حدود 70 هزار شعبه اخذ رأی، مجموع 132 هزار صندوق برای ایجاد تناسب لازم پیشبینی شده است و این برنامه در حال اجراست.
دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور درباره احراز هویت رأیدهندگان اذعان كرد: بر اساس قانون، احراز هویت در این دوره باید بهصورت بیومتریك انجام شود؛ به این معنا كه اثر انگشت رأیدهنده دریافت شود و این فرآیند بهصورت فعال در حال اجراست. علاوه بر تجهیزات موجود، 15 هزار دستگاه جدید احراز هویت نیز در حال تولید است كه هم قابلیت اثر انگشت و هم احراز هویت چشمی را دارد. احراز چشمی برای نخستین بار در این دوره به فرآیند انتخابات اضافه شده است.
وی گفت: شورای نگهبان تأكید كرده است كه این تجهیزات جدید ابتدا در انتخابات میاندورهای مجلس مورد استفاده آزمایشی قرار گیرد تا در صورت بروز مشكل، اصلاحات لازم انجام شود. بر این اساس، 15 هزار دستگاه در انتخابات میاندورهای و حدود 60 هزار دستگاه در سایر شعب مورد استفاده قرار خواهد گرفت. در فرآیند احراز هویت، ابتدا اثر انگشت رأیدهنده دریافت میشود و پس از تطبیق، هویت فرد تأیید خواهد شد كه این روش، ضریب سلامت انتخابات را افزایش میدهد.
اسلامی ادامه داد: قانون این امكان را پیشبینی كرده است كه در شرایط خاص، احراز هویت بدون ارائه مدرك نیز انجام شود، اما در این دوره و برای احتیاط، احراز هویت با ارائه كارت ملی یا یكی از مدارك هویتی معتبر انجام میشود و سپس اثر انگشت ثبت خواهد شد. مدارك هویتی معتبر شامل كارت ملی، شناسنامه، گذرنامه، گواهینامه رانندگی و كارت پایان خدمت است و در این فرآیند، هیچگونه مهر یا نشانهای روی مدارك درج نمیشود.
وی خاطرنشان كرد: پس از احراز هویت، رأیدهنده مستقیماً از دستگاه اخذ رأی الكترونیكی استفاده میكند و تعرفه كاغذی به وی داده نمیشود، مگر در شرایط اضطراری كه پروتكلهای پشتیبان فعال خواهد شد. تمامی فرآیندهای دستی از جمله تعرفهها و صندوقهای رأی پلاستیكی نیز بهصورت كامل آماده شده و در شعب مستقر خواهد بود تا در صورت بروز هرگونه مشكل فنی، رأیگیری بدون وقفه ادامه یابد.
اسلامی با تأكید بر زمانبندی فرآیندها افزود: ثبتنام داوطلبان انتخابات شوراهای شهر و روستا در تاریخ 24 دیماه بهصورت غیرحضوری و الكترونیكی انجام میشود و داوطلبان نیازی به مراجعه حضوری نخواهند داشت. ثبتنام انتخابات میاندورهای مجلس خبرگان رهبری در نوزدهم همین ماه بهصورت حضوری برگزار میشود، زیرا آییننامه آن هنوز حضوری است و به همین منظور، ستادهای ثبتنام در فرمانداریهای مربوطه از جمله تهران، تبریز، اهواز، قم و بیرجند و همچنین ستاد انتخابات كشور فعال شدهاند.
وی بیان كرد: زمانبندی كامل مراحل انتخابات، از جمله انتخابات شوراهای شهر و روستا، در اختیار سازمان صدا و سیما قرار گرفته و انتظار میرود این جدول زمانی بهصورت دقیق در اطلاعرسانیها مورد استفاده قرار گیرد. فرآیند ثبتنام داوطلبان به این صورت است كه فرد پس از تكمیل فرم ثبتنام الكترونیكی، كد رهگیری دریافت میكند و اطلاعات وی بر اساس قانون به پنج مرجع قانونی شامل وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه، ثبت احوال، دادستانی كل كشور و فراجا ارسال میشود.
اسلامی ادامه داد: این مراجع ده روز فرصت دارند پاسخ استعلامها را ارائه دهند و پس از دریافت پاسخها، جمعبندی اطلاعات به فرمانداریها ارسال میشود. فرمانداران اطلاعات را در اختیار هیئتهای اجرایی شهرستان قرار میدهند كه متشكل از سه عضو حقوقی شامل فرماندار، رئیس ثبت احوال و نماینده دادگستری و هشت عضو معتمد هستند. هیئتهای اجرایی پس از بررسی اطلاعات، نظر خود را به هیئتهای نظارت ارسال میكنند. هیئتهای نظارت كه از سوی مجلس شورای اسلامی مسئول نظارت بر انتخابات شوراها هستند، حداكثر 20 روز فرصت بررسی دارند و پس از پایان این مرحله، نتیجه نهایی تأیید یا عدم تأیید داوطلبان به فرمانداریها اعلام میشود.
در ادامه نشست، رضا كوچكزادهتهمتن پرسشی را درباره فرآیند رسیدگی به صلاحیتها و امكان اعتراض داوطلبان مطرح كرد.
محسن اسلامی، دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور، در پاسخ گفت: بر اساس قانون جدید، داوطلبی كه در هیئت نظارت شهرستان تأیید شود، دیگر وارد مراحل بالاتر برای رسیدگی مجدد نمیشود و پرونده وی مختومه تلقی میشود. اگر داوطلبی در هیئت نظارت استان تأیید نشود، همان نظر لازمالاجرا و قطعی است و امكان ورود پرونده به وزارت كشور یا هیئت نظارت مركزی وجود ندارد. این موضوع یكی از تفاوتهای مهم قانون جدید با قانون چهار سال گذشته است.
دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور اشاره كرد: قانونگذار در این دوره تلاش كرده است تمامی مراحل بررسی صلاحیتها را بهصورت كامل و نهایی در همان سطوح تعیینشده خاتمه دهد و به همین دلیل، هیئت نظارت مركزی ورودی به داوطلبانی كه در هیئت نظارت استان عدم تأیید شدهاند، ندارد. این نكته را بهطور مشخص برای اطلاع اصحاب رسانه بیان میكنم تا ابهامی در این زمینه وجود نداشته باشد. پس از پایان مرحله بررسی صلاحیتها، فرآیند پاسخگویی به داوطلبان و سپس مرحله تبلیغات انتخاباتی آغاز میشود كه چارچوبها و ضوابط آن بهصورت مشخص در قانون پیشبینی شده است.
اسلامی در ادامه درباره موضوع افزایش مشاركت گفت: در برخی مقاطع، ذهنیتی در افكار عمومی شكل گرفته كه شوراها با حاشیهها یا تعارض منافع همراه هستند، اما بررسیهای آماری این ادعا را تأیید نمیكند. بر اساس دادههای رسمی، از مجموع 41 هزار و 537 عضو شوراهای شهر و روستا، شامل 1380 شورای شهر و 1400 شورای روستا، تنها 19 مورد منجر به حكم قضایی شده است كه این رقم، نسبت بسیار پایینی را نشان میدهد.
وی بیان كرد: همچنین از مجموع یكهزار و 728 عضو اصلی و علیالبدل شوراهای شهر و روستا، تنها 98 نفر سلب عضویت شدهاند و این آمار نشان میدهد آنچه گاه در افكار عمومی بازتاب پیدا میكند، نیازمند راستیآزمایی دقیق است. همچنین راهبرد ستاد انتخابات كشور در حوزه افزایش مشاركت، بازنمایی شوراهای موفق و مسئلهمحور در رسانههاست؛ بهگونهای كه خطای فردی از ماهیت نهادی شوراها تفكیك شود، چراكه ماهیت نهادی شوراها اهمیت بالایی دارد.
دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور اشاره كرد: برجستهسازی نقش شوراها در تصمیمسازی محلی و تأثیر آنها بر كیفیت زندگی روزمره مردم، یكی از محورهای اصلی در راهبرد رسانهای این دوره است. مردم انتظار دارند در محل زندگی خود، تصمیمهایی برای عمران، آبادانی و بهبود كیفیت زندگی اتخاذ شود و شوراها بهعنوان نهادی مردمی، نه نهادی سیاستزده، باید معرفی و تقویت شوند.
اسلامی افزود: فاصله گرفتن انتخابات شوراها از فضای صرفاً سیاسی و تمركز بر مسائل محلی، میتواند به افزایش مشاركت منجر شود، چراكه تجربه زیسته مردم در این انتخابات نقش پررنگتری دارد. در گذشته، میزان مشاركت زنان در برخی انتخابات حدود 14 درصد بوده و در انتخابات ریاستجمهوری به حدود 40 درصد رسیده است، اما انتخابات شوراها بهویژه در شهرهای كوچك، تجربهای متفاوت است و نیازمند تبیین و كار رسانهای بیشتری است.
دبیر و سخنگوی ستاد انتخابات كشور درباره انتخابات تناسبی تهران افزود: احزاب سیاسی از مدل تناسبی انتخابات شورای شهر تهران استقبال كردهاند و این مدل، فرصت بیشتری برای فعالیت حزبی فراهم میكند. در انتخابات گذشته تهران، حدود 2047 نفر نامزد شدند كه تنها 100 نفر در قالب فهرستهای حزبی حضور داشتند و بخش عمده نامزدهای انفرادی به شورا راه پیدا نكردند.
اسلامی افزود: شبیهسازی آماری نشان میدهد اگر انتخابات گذشته بهصورت تناسبی برگزار میشد، توزیع كرسیها متفاوت بود، اما با توجه به شرط حد نصاب آرای نفرات اول تا بیستویكم، همچنان چارچوبهای قانونی تعیینكننده است. البته احزاب میدانند كه ارائه فهرست انتخاباتی منوط به پایان فرآیند تأیید صلاحیتهاست و به همین دلیل، انتخابات شورای شهر تهران در این دوره بهعنوان یك نوآوری در شیوه برگزاری، اهمیت ویژهای پیدا كرده است. نشستهای متعددی با احزاب اصولگرا، اصلاحطلب و مستقل برگزار شده و استقبال خوبی از مدل تناسبی صورت گرفته است و تبیین این مدل برای مردم و رسانهها، نیازمند همكاری جدیتر است.
در ادامه اولین پرسشها توسط سید وحید موسوی، مدیر گروه سیاسی اجتماعی رادیو گفتوگو مطرح شد. وی درباره نقش رسانهها در انتخابات شوراها و استفاده از ظرفیت كارشناسان برنامهسازی پرسید و تاكید كرد كه تا چه زمانی امكان استفاده از حضور نامزدها و كارشناسان در برنامهها وجود دارد، به گونهای كه قانون انتخابات رعایت شود و تبلیغات زودهنگام ایجاد نشود.
در پاسخ، اسلامی توضیح داد: تا پیش از تأیید نهایی نامزدی، حضور افراد در برنامههای رسانهای به شرط نداشتن جنبه تبلیغاتی مستقیم، مجاز است. به عنوان مثال، نقل تجربه شورای موفق یا توضیح فعالیتهای محلی ایرادی ندارد. اما پس از اعلام رسمی نامزدها، محدودیتهای رسانهای اعمال میشود و نامزدها نمیتوانند در برنامههای رسانهای تبلیغاتی حضور داشته باشند، مگر از طریق كانالها و سامانههای رسمی ستاد كه همه نامزدها دسترسی یكسان دارند.
پس از آن، چند پرسش توسط تهمتنكوچكزاده مطرح شد كه مربوط به افزایش مشاركت، نحوه فعالیت رسانهها و بررسی عملكرد شوراها بود. دبیر ستاد انتخابات پاسخ داد: میزان مشاركت در شوراها با توجه به بررسیها در دوره گذشته كم نبوده است. برای مثال، از مجموع 41537 شورای شهر و روستا، فقط 98 نفر سلب عضویت شدهاند و بنابراین نگرانیهای موجود در افكار عمومی نیازمند راستیآزمایی بوده است. بازنمایی شوراهای موفق و مسئلهمحور، برجسته كردن نقش شورا در تصمیمسازی محلی و بهبود كیفیت زندگی روزمره مردم و فاصله گرفتن از سیاستبازی، از اولویتهاست.
در ادامه، پیام امیری، سرپرست گروه ادب و هنر و قائم مقام شبكه رادیویی فرهنگ پرسشی مطرح كرد مبنی بر اینكه پس از ثبت نام رسمی، نامزدها چه میزان میتوانند در رسانهها حضور پیدا كنند یا فعالیت تبلیغاتی داشته باشند، به ویژه برای افرادی كه همزمان در مجلس خبرگان هستند یا سمت دیگری دارند. در پاسخ توضیح داده شد كه در مجلس، پس از اعلام رسمی نامزدها، تبلیغات رسانهای ممنوع است. در شورای شهر، تا پیش از پایان فرایند تأیید صلاحیت، حضور كارشناسی افراد و نقل تجربههای موفق شوراها مجاز است و نباید جنبه تبلیغاتی داشته باشد. همچنین تاكید شد كه اگر فردی عضو شورا است و نامزد شده، تا پیش از تأیید نهایی، از حضور تبلیغاتی خودداری كند، ولی حضور كارشناسی و اطلاعرسانی در برنامهها برای آموزش و اطلاعرسانی امكانپذیر است. محدودیتها پس از تأیید صلاحیت رسمی اعمال میشود و نامزدها باید از كانالها و سامانههای رسمی ستاد انتخابات برای اطلاعرسانی استفاده كنند.
دبیر ستاد انتخابات كشور همچنین اذعان كرد: ستاد انتخابات ستادی، ذیل وزارت كشور، با حضور دستگاههای اطلاعاتی، امنیتی و انتظامی ایجاد شده است و انتخابات با رعایت نكات امنیتی و پروتكلهای حفاظتی برگزار میشود. با وجود نگرانی اولیه درباره امنیت انتخابات الكترونیك، كمك دستگاههای امنیتی باعث شد تا فرآیندها بدون مشكل امنیتی انجام شود. ثبتنام شوراها به صورت اینترنتی انجام میشود، اما فرآیند اخذ رای و شمارش آرا كاملاً داخلی و امن است و هیچ دسترسی خارجی به آن وجود ندارد. سامانه جامعه انتخابات در فرمانداریها موجود است و پروتكلهای حفاظتی حفظ شدهاند. لازم به ذكر است میزان مشاركت بانوان و جوانان در ثبتنام افزایش یافته و انتظار میرود این روند باعث افزایش مشاركت عمومی شود. در ثبتنام شورای شهر، ثبتنام بانوان 12 درصد و جوانان 42 درصد بوده است.
تهمتن از فعالیتهای رسانه ملی و معاونت صدا خبر داد و گفت: یك كانال تلویزیونی مختص شوراها در مراكز استانی ایجاد خواهد شد. 33 كانال برای تهران و مراكز استانها راهاندازی میشود و از اواخر بهمن فعالیت 24 ساعته تولید محتوا خواهد داشت. در یك هفته تبلیغاتی منتهی به انتخابات، برنامهها شامل مناظرهها و معرفی نامزدها به صورت تصویری و صوتی خواهد بود. سامانه آرا امكان ایجاد صفحه اختصاصی برای هر نامزد را فراهم میكند تا فایلهای تصویری و صوتی خود را بارگذاری كنند. همچنین دو اقدام ویژه دیگر شامل فعالیت در تعطیلات نوروز از 15 فروردین تا چند روز پس از انتخابات و برگزاری 15 مناظره انتخاباتی با حضور نمایندگان نامزدها و احزاب در تهران است. این مناظرهها با حضور شش نفر از نمایندگان احزاب برگزار خواهد شد.
در ادامه سیدحامد موسوی، تهیهكننده رادیو فرهنگ، مطرح شد. او درباره فرایند تأیید صلاحیتها پرسید و اشاره كرد كه هر چند گاهی یك فرد اختلاس كرده یا مشكلاتی داشته، این امر از نظر افكار عمومی خطرناك است و ممكن است بر روند تأیید صلاحیتها تأثیر بگذارد. وی پرسید كه آیا شرایطی كه برای بررسی صلاحیتها در نظر گرفته شده، واحد است و نظارت دستكم آزاد است یا خیر و چگونه با فشارهای سیاسی برخورد میشود.
در پاسخ اسلامی توضیح داد: طبق قانون، پنج دستگاه برای بررسی داوطلبان شوراها استعلام میشوند و معیارهایی از جمله تابعیت جمهوری اسلامی، حداقل سن 25 سال، التزام عملی به اسلام، اعتقاد به جمهوری اسلامی، دارا بودن سواد خواندن و نوشتن، مدرك تحصیلی مناسب برای شوراهای مختلف و كارت پایان خدمت بررسی میشود. همچنین گواهی عدم سوء پیشینه و سكونت در محل مورد نظر از داوطلبان گرفته میشود.
وی افزود: اطلاعات دریافتی از این پنج دستگاه شامل صحت مدارك، سابقه كیفری و تحصیلی به ستاد انتخابات ارسال میشود و هیئت اجرایی در شهرستانها بررسی میكند. افرادی كه فاقد سابقه مؤثر هستند، تایید میشوند و آنهایی كه سابقه دارند، مطابق ماده 42 قانون بررسی میشوند. در مواردی كه سابقه مؤثر اجتماعی و حقوقی داشته باشد، هیئت نظارت شهرستان و استان به تعامل با داوطلب میپردازد تا دلیل رد صلاحیت مستند و شفاف باشد. هیئت نظارت باید مستند به مدارك قانونی و محكومیت مؤثر اقدام به رد صلاحیت كند و تنها به دلایل شخصی یا سیاسی امكان رد صلاحیت وجود ندارد. داوطلبان میتوانند به صورت كتبی دلایل رد صلاحیت خود را درخواست كرده و انتشار دهند، البته با رعایت موازین شرعی، امنیتی و اخلاقی.
پرسش بعدی توسط نازنین كتابچی، تهیهكننده رادیو اقتصاد، مطرح شد. او سوال كرد كه آیا سازوكار مشخصی برای كنترل هزینههای انتخاباتی و منابع مالی نامزدها وجود دارد و اینكه آیا عملكرد نمایندگان فعلی شوراها در شهرها و روستاها بررسی و ارزیابی میشود تا در روند انتخاب و تایید صلاحیت تأثیر داشته باشد. همچنین پرسید كه با توجه به برگزاری انتخابات الكترونیكی، چه پیشبینیهایی برای مناطق روستایی شده است.
اسلامی در پاسخ عنوان كرد: در انتخابات مجلس، شفافیت هزینههای نامزدها به صورت قانونی در سامانه ثبت میشود و هر تخلف از سقف تعیینشده، تخلف محسوب میشود. اما در شوراها، چنین سامانهای برای ثبت هزینهها وجود ندارد و هزینههای انتخاباتی داوطلبان ثبت نمیشود. در مورد ارزیابی عملكرد نمایندگان شوراها نیز اعلام شد كه ستاد انتخابات پس از انتخاب شوراها، هیچ وظیفه و اختیاری برای ارزیابی عملكرد آنها ندارد و این امر بر عهده معاونتهای عمرانی، شهری و روستایی است. مردم خود عملكرد نمایندگان را ارزیابی میكنند و این میتواند بر مشاركت و رأیدهی تأثیرگذار باشد، اما ستاد انتخابات ورودی در این موضوع ندارد. در خصوص انتخابات الكترونیكی در مناطق روستایی، پیشبینیها و اقدامات لازم برای فراهم كردن شرایط مناسب انجام شده است و تلاش شده تا زیرساختهای لازم در تمام مناطق فراهم باشد.
محبوبه برزگر، برنامهساز رادیو صبا، توضیح داد: در ادامه شبكه رادیویی صبا در كنار برنامههای مختلفی كه دارد، به انتخابات میپردازد و چند وقتی است كه آنتن برنامههای كوتاه مختص انتخابات را پخش میكند. در این برنامهها تاریخچه انتخابات، ماهیت و وظایف شوراها و فرآیند انتخابات شوراها بررسی میشود. موضوعی كه مطرح است این است كه با توجه به تغییرات جدید، از جمله تناسبی بودن و تمام الكترونیكی بودن انتخابات، امكان دارد منابعی در اختیار برنامهسازان قرار بگیرد تا برنامههای خود را طبق آن طراحی كنند یا حتی مصادیق شوراهای موفق معرفی شود تا الگوگیری شود.
در پاسخ توسط اسلامی توضیح داده شد كه معاونت عمرانی و ستاد انتخابات میتوانند منابع و كارشناسان را در اختیار برنامهسازان قرار دهند. اسلایدها و موشنهایی برای توضیح سیستم تناسبی آماده شده و امكان حضور كارشناس برای توضیح جزئیات به برنامهها وجود دارد. شمارش آرا و اعلام نتایج در حوزه شوراها نیز به ستاد انتخابات واگذار شده و امكان پاسخگویی و ارائه اطلاعات در این حوزه فراهم است.
همچنین زارعی، برنامهساز ایرانصدا، درباره قوانین انتخابات تناسبی و نحوه ارائه فهرستها توسط احزاب و جبهههای سیاسی پرسید و خواست جزئیات روشن شود كه هر حزب یا جریان سیاسی چگونه میتواند در انتخابات حضور داشته باشد و چه محدودیتها و ضوابطی برای فهرستهای متعدد اعمال میشود.
دبیر انتخابات پاسخ داده و عنوان كرد: در انتخابات تناسبی تهران، احزاب و جبهههای سیاسی موظف به رعایت قانون هستند و دو سوم نفرات فهرست باید تكمیل شود. هر فرد تنها میتواند در یك فهرست حضور داشته باشد و نمیتواند در چند فهرست شركت كند. احزاب و جبههها باید مجوز قانونی و پروانه فعالیت از كمیسیون ماده 10 وزارت كشور داشته باشند. تشكلهای غیرمجاز یا احزاب بدون پروانه حق ارائه فهرست ندارند. همچنین، در صورت ائتلاف چند حزب، جبههای با مجوز میتواند فهرست ارائه دهد، اما احزاب مستقل زیرمجموعه جبهه نمیتوانند فهرست جداگانه بدهند. این قانون باعث افزایش نقش احزاب در انتخابات شده و جایگاه داوطلبان منفرد كاهش یافته است. با ارائه فهرستهای متعدد از احزاب، تنوع سلیقهها در شوراها افزایش پیدا میكند و رأیدهندگان میتوانند نماینده منتخب خود را مشاهده كنند.
سیدحامد موسوی، مدیر گروه سیاسی اجتماعی رادیو گفتگو، پرسش خود را مطرح كرد. وی درباره شمارش آرا، اعلام نتایج و شفافیت انتخابات، به ویژه در فهرستهای تناسبی، سوال كرد و خواست اطمینان حاصل شود كه همه مراحل انتخابات شفاف و دقیق انجام میشود. در پاسخ توضیح داده شد كه شمارش و اعلام نتایج تحت نظارت ستاد انتخابات انجام میشود و تمامی فرآیندها به صورت مستند ثبت میگردد. ورود افراد یا احزاب غیرمجاز به فرآیند انتخابات امكانپذیر نیست و همه مراحل مطابق قانون و ضوابط نظارتی انجام میشود تا رقابت انتخاباتی شفاف و قابل اعتماد باشد.
در ادامه اسلامی بیان كرد: صندوق اخذ رأی در روستاها زمانبندی میشود و برخلاف شهرها كه از صبح تا عصر رأیگیری میشود، روستاها در یك زمان مشخص رأی میدهند. زمان رأیگیری توسط بخشدار اعلام میشود و صندوقها به محل مراجعه داوطلبان منتقل میشوند. حتی در مناطق صعبالعبور نیز با كمك افراد محلی، انتقال صندوقها ممكن است. همچنین، رأیگیری میتواند به صورت غیر برخط انجام شود و در محلهایی كه امكان اتصال بر خط فراهم است، راستیآزماییها انجام میشود تا افراد نتوانند دوبار رأی دهند. آنتندهی و پوشش شبكه در انتخابات گذشته بهبود یافته و كمترین مشكل فنی گزارش شده است. قوانین جدید باعث شده كه در انتخابات شوراها، نقش احزاب و جبهههای سیاسی پررنگتر شود و داوطلبان منفرد كمتر جایگاه داشته باشند. احزاب با ارائه فهرستهای متعدد، تنوع سلیقهها و عقاید در شوراها ایجاد میكنند.
اسلامی گفت: این امر باعث میشود رأیدهندگان بتوانند نماینده منتخب خود را در میان اعضای شورا مشاهده كنند و اطمینان داشته باشند كه رأی آنها اثرگذار بوده است.
در آن فهرست، برخی افراد به گونهای عمل میكنند كه خودشان را به عنوان شخص اصیل و مستقل معرفی میكنند و همزمان میتوانند مجموعههای مختلف مرتبط با خود را وارد فهرست كنند. در این صورت هم آرا فهرست بالا میرود و هم فرد جزو منتقدان باقی میماند و در انتها قرار میگیرد؛ یعنی مصداق كسی كه كرسی آن فهرست را به دست میآورد. در حال حاضر 66 مجوز صادر شده و همه روزآمد شده است و امیدواریم این آخرین سال باشد، چون قبلاً درخواست داده بودیم.
فیروزه آدابی گوینده، سوال خود را مطرح كرد: سوال من این است كه با توجه به سیاستهای هر شبكه، آیا كارشناسانی كه در فهرست در اختیار برنامهسازان قرار میگیرند برای شبكههای مختلف به گونهای تفكیك شدهاند كه موازیكاری صورت نگیرد و راهبردهای هر شبكه مشخص باشد؟ آیا برای این مسئله برنامهریزی شده و هر شبكه متناسب با ماموریت خود به جامعه مخاطب، محتوا و سیاستهای رسانهای و برنامهسازی دریافت كرده است؟
اسلامی در پایان بیان كرد: ستاد انتخابات و معاونت رسانهای در تلاشاند تا فعالیت شبكههای رادیویی همراستا با سیاستها و ماموریتهای هر شبكه پیش رود و موازیكاری در ارائه اطلاعات و تحلیلها به حداقل برسد.
وی تاكید كرد كه ابلاغ این دستورالعملها به گروهها به زودی انجام خواهد شد.
مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقهمندان میتوانند برنامههای رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.
