تنگه هرمز، ظرفیت راهبردی و اقتصادی ایران
صادق غلامی، كارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی، با اشاره به سابقه طولانی تحریم‌های اقتصادی و سیاسی علیه ایران اظهار كرد: ظرفیت تنگه هرمز می‌توانست پیش از این نیز به‌عنوان یك اهرم اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد و بهره‌گیری از این ظرفیت نباید صرفاً با رویكرد امنیتی یا سیاسی دنبال شود.

وی افزود: مسئله اصلی جمهوری اسلامی ایران، معیشت مردم است و ظرفیت اقتصادی تنگه هرمز می‌تواند در كنار كاركردهای امنیتی و سیاسی، در خدمت اقتصاد كشور قرار گیرد.

غلامی با اشاره به موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز گفت: این آبراه در محدوده‌ای میان جزیره قشم و سواحل جنوب ایران تا منطقه مقابل بندر فجیره قرار دارد و از نظر عمق و عرض، امكان تردد شناورهای بزرگ را در مسیرهای مشخص فراهم می‌كند.

وی با اشاره به حجم تجارت انرژی در منطقه اظهار كرد: بخش قابل توجهی از نفت تولیدی كشورهای حاشیه خلیج فارس از تنگه هرمز عبور می‌كند و مسیرهای جایگزین موجود نیز ظرفیت انتقال تمام این حجم را ندارند؛ از این رو، اهمیت اقتصادی و ژئوپلیتیكی این آبراه فراتر از یك گذرگاه عادی دریایی است.

این تحلیلگر مسائل سیاسی همچنین گفت: تنگه هرمز علاوه بر نقش آن در صادرات انرژی، برای تجارت كشورهای منطقه و انتقال كالا نیز اهمیت دارد و نمی‌توان آینده آن را صرفاً از زاویه نظامی مورد بررسی قرار داد.


تنگه هرمز در میدان جنگ شناختی و بازدارندگی
آرش پاك‌اندیش، كارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی، نیز تنگه هرمز را یكی از اضلاع مهم بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران دانست و گفت: اهمیت این آبراه تنها به موقعیت آن به‌عنوان شاهراه انرژی جهان محدود نمی‌شود، بلكه در شرایط كنونی به یكی از عرصه‌های جنگ شناختی و تركیبی تبدیل شده است.

وی با اشاره به مؤلفه‌های مختلف قدرت بازدارندگی ایران افزود: توانمندی‌های موشكی، ظرفیت‌های منطقه‌ای و جبهه مقاومت و دیگر مؤلفه‌های قدرت ملی در كنار تنگه هرمز، مجموعه‌ای از ظرفیت‌های بازدارنده جمهوری اسلامی ایران را شكل داده‌اند.

پاك‌اندیش با اشاره به ادعاهای مطرح‌شده درباره وجود مسیرهای جایگزین برای تنگه هرمز اظهار كرد: بخشی از این ادعاها با واقعیت‌های فنی و اقتصادی منطقه همخوانی ندارد و باید میان عملیات روانی و واقعیت‌های میدانی تفكیك قائل شد.

وی تأكید كرد: تنگه هرمز امروز صرفاً موضوعی مربوط به عبور و مرور كشتی‌ها نیست، بلكه به یكی از مؤلفه‌های بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.

این كارشناس مسائل سیاسی همچنین حفظ انسجام اجتماعی را از الزامات مهم شرایط كنونی دانست و گفت: در كنار توان نظامی، یكی از مهم‌ترین عرصه‌های تقابل، میدان جنگ شناختی است و دشمن تلاش می‌كند با ایجاد شكاف اجتماعی و القای ضعف، تاب‌آوری جامعه ایران را تحت تأثیر قرار دهد.

پاك‌اندیش با اشاره به اهمیت وحدت ملی افزود: تقویت انسجام داخلی و پرهیز از بازتولید روایت‌های تضعیف‌كننده، از جمله الزامات مواجهه با جنگ تركیبی است.


ضرورت شكل‌گیری نظم امنیتی جدید در منطقه
محمودرضا شمس دولت‌آبادی، عضو هیأت علمی دانشگاه، با اشاره به تحولات نظام بین‌الملل اظهار كرد: ترتیبات امنیتی موجود در جهان عمدتاً متعلق به دهه‌های پس از جنگ جهانی دوم است و تحولات قدرت در جهان، ضرورت بازنگری در این ساختارها را بیش از گذشته آشكار كرده است.

وی افزود: آینده امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز باید بر پایه همكاری كشورهای منطقه و شكل‌گیری یك سازوكار امنیت جمعی بنا شود؛ سازوكاری كه بتواند امنیت تجارت جهانی، تردد دریایی و انتقال انرژی را تضمین كند.

شمس دولت‌آبادی با تأكید بر ظرفیت ژئوپلیتیكی ایران گفت: جمهوری اسلامی ایران به دلیل برخورداری از سواحل گسترده در خلیج فارس و دریای عمان و همچنین ظرفیت‌های اقتصادی و نظامی، از جایگاه مهمی در ترتیبات امنیتی آینده منطقه برخوردار است.

وی ادامه داد: كشورهای منطقه باید به این جمع‌بندی برسند كه امنیت پایدار از مسیر همكاری منطقه‌ای حاصل می‌شود و اتكا به قدرت‌های خارج از منطقه نمی‌تواند برای همیشه تأمین‌كننده امنیت آنها باشد.

این عضو هیأت علمی دانشگاه، شكل‌گیری نظم امنیتی جدید در غرب آسیا را نیازمند مشاركت كشورهای منطقه دانست و اظهار كرد: چنین نظمی باید به‌گونه‌ای طراحی شود كه ضمن حفظ منافع كشورهای منطقه، امنیت پایدار برای تجارت، انرژی و رفت‌وآمد دریایی را تضمین كند.

در ادامه این گفت‌وگو، غلامی نیز با اشاره به تحولات دیپلماتیك منطقه گفت: یكی از گام‌های آینده می‌تواند حركت به سمت شكل‌دهی به یك نظم و ترتیبات امنیتی منطقه‌ای باشد؛ نظمی كه در آن كشورهای منطقه بدون حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای برای تأمین امنیت خود تصمیم‌گیری كنند.

وی افزود: تحولات اخیر نشان می‌دهد برخی كشورهای منطقه نیز بیش از گذشته به ضرورت همكاری‌های منطقه‌ای و كاهش وابستگی امنیتی به ایالات متحده توجه دارند.


در جمع‌بندی این برنامه، مهمانان بر این نكته تأكید كردند كه آینده تنگه هرمز را نمی‌توان تنها در چارچوب یك مسئله نظامی یا امنیتی بررسی كرد و ابعاد اقتصادی، ژئوپلیتیكی، دیپلماتیك و اجتماعی آن نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد؛ موضوعی كه می‌تواند تنگه هرمز را به یكی از محورهای اصلی شكل‌گیری ترتیبات جدید امنیتی و اقتصادی در غرب آسیا تبدیل كند.


«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن می‌رود.

مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقه‌مندان می‌توانند برنامه‌های رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.