رئیس مركز امور اجتماعی استانداری تهران با تشریح ابعاد طرح مدیریت محله‌محور، بر ضرورت شناسایی سرمایه‌های اجتماعی، واگذاری نقش مؤثر به مردم در تعیین اولویت‌های محلات و استفاده از ظرفیت متخصصان، مساجد، خیرین و نهادهای محلی برای حل مسائل اجتماعی تأكید كرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، دكتر عبدالرضا چراغعلی، رئیس مركز امور اجتماعی استانداری تهران، در گفت‌وگو با برنامه «دور یك میز» رادیو تهران، با موضوع «مدیریت محله‌محور در تهران؛ از احیای سرمایه اجتماعی تا مقابله با آسیب‌های اجتماعی»، به تشریح اهداف، سازوكارها و الزامات اجرای این رویكرد پرداخت و مشاركت مستقیم مردم را از محورهای اصلی پیشبرد برنامه‌های اجتماعی در محلات دانست.
چراغعلی در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به سابقه مدیریت محله‌محور در جامعه ایران اظهار كرد: نباید این رویكرد را صرفاً طرحی تازه تلقی كرد؛ چراكه در گذشته نیز بزرگان و پیشینیان با اتكا به ظرفیت‌های محلی، مسائل اجتماعی را در سطح محلات پیگیری می‌كردند و اكنون قرار است این مسیر پس از وقفه‌ای دوباره دنبال شود.
وی با اشاره به گستردگی مسائل اجتماعی و تفاوت نیازهای خانواده‌ها و گروه‌های مختلف جامعه، تمركززدایی از تصمیم‌گیری و توجه به مسائل در سطح محلات را از جهت‌گیری‌های این برنامه برشمرد و افزود: هدف آن است كه مسائل اجتماعی به‌جای بررسی صرفاً متمركز، در بستر محلات شناسایی و با مشاركت خود مردم پیگیری شوند.
مردم؛ محور شناسایی و اولویت‌بندی مسائل محلات
رئیس مركز امور اجتماعی استانداری تهران با بیان اینكه مردم باید در امور و اولویت‌های محله خود نقش مستقیم داشته باشند، توضیح داد كه در این طرح، نیازها و مسائل هر محله با كمك معتمدان، بزرگان، افراد صاحب‌نظر، روحانیون فعال و ظرفیت‌های اجتماعی موجود شناسایی می‌شود.
به گفته چراغعلی، در زمان این گفت‌وگو، بیش از 350 محله در استان تهران شناسایی شده بود و برنامه‌ریزی برای ورود به مسائل محلات شهری و روستایی در جریان بود. وی همچنین از فعالیت در حدود 173 محله شهری و ورود به تعداد مشابهی از محلات روستایی سخن گفت.
وی تأكید كرد كه اولویت‌های محلات لزوماً یكسان نیستند و هر محله باید بر اساس شرایط و نیازهای واقعی خود برنامه‌ریزی كند. از این رو، مسائل شناسایی‌شده در هر محله به دستگاه‌های مرتبط اعلام می‌شود تا این دستگاه‌ها، در كنار مردم و خیرین، ظرفیت‌های خود را برای پیگیری و حل مشكلات به كار بگیرند.
چراغعلی با اشاره به تأكید استاندار تهران بر محوریت مردم در این برنامه، تصریح كرد كه مشاركت شهروندان نباید به حضور نمادین محدود شود، بلكه مردم باید در تعیین اولویت‌ها و پیشبرد امور محله نقش واقعی داشته باشند.
مساجد و كانون‌های محلی؛ بستر شكل‌گیری مشاركت
چراغعلی مساجد را یكی از كانون‌های اصلی اجرای طرح محله‌محور معرفی كرد و گفت ظرفیت مساجد، افراد فعال در این مراكز و خیرینی كه در محلات به مردم خدمت می‌كنند، می‌تواند در شناسایی نیازها و سازمان‌دهی مشاركت‌های مردمی مؤثر باشد.
وی در عین حال تأكید كرد كه فعالیت‌های محله‌محور الزاماً به مساجد محدود نمی‌شود و در برخی محلات، ساختمان‌های خیریه، اماكن متبركه یا دیگر مراكز خدمات‌رسان نیز می‌توانند محل گردهمایی مردم، برگزاری نشست‌ها و تصمیم‌گیری درباره مسائل محلی باشند.
به گفته وی، یكی از اقدامات مهم در این مسیر، شناسایی سرمایه‌های اجتماعی‌ای است كه با وجود برخورداری از توانایی و تجربه، كمتر شناخته شده‌اند و تاكنون فرصت كافی برای مشاركت در فعالیت‌های اجتماعی نداشته‌اند.
شناسایی نخبگان و استفاده از ظرفیت متخصصان
رئیس مركز امور اجتماعی استانداری تهران با اشاره به وجود افراد توانمند در محلات، از جمله استادان دانشگاه، نخبگان، افراد فرهیخته و متخصصان حوزه‌های گوناگون، شناسایی و سازمان‌دهی این ظرفیت‌ها را از اهداف مهم برنامه عنوان كرد.
وی توضیح داد كه شوراهای راهبردی شكل‌گرفته در محلات، با همراهی فرمانداران و معتمدان محلی، می‌توانند در شناسایی این افراد، دسته‌بندی توانایی‌های آنان و استفاده متناسب از ظرفیت‌هایشان نقش داشته باشند.
چراغعلی با اشاره به تفاوت نیازهای محلات گفت كه ممكن است در یك محله، سلامت روان در اولویت قرار داشته باشد و در محله‌ای دیگر، آموزش دانش‌آموزان بازمانده از تحصیل یا مسئله‌ای متفاوت نیازمند توجه باشد. بنابراین، استفاده از متخصصان نیز باید بر اساس نیاز واقعی هر محله صورت گیرد.
وی همچنین در پاسخ به بحث فراخوان نیروهای داوطلب، حوزه‌هایی همچون مشاوره و روان‌شناسی، تعمیرات و تأسیسات، ورزش و سلامت، مسائل معیشتی و فعالیت‌های دینی و فرهنگی را از زمینه‌هایی دانست كه به مشاركت افراد متخصص و توانمند نیاز دارند.
سلامت روان و معیشت؛ از اولویت‌های مورد توجه
چراغعلی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با اشاره به نمونه‌هایی از اولویت‌های شناسایی‌شده در محلات، بر اهمیت توجه به سلامت روان و فراهم كردن زمینه آموزش، برگزاری دوره‌ها و كلاس‌های مرتبط تأكید كرد.
وی همچنین مسئله معیشت را یكی از چالش‌های جدی بسیاری از خانواده‌ها دانست و یادآور شد كه برنامه‌های اجتماعی باید بتوانند با توجه به نیازهای واقعی مردم، ظرفیت دستگاه‌های مسئول، خیرین و مشاركت‌كنندگان محلی را به یكدیگر پیوند دهند.
از نگاه وی، تفاوت شرایط محلات ایجاب می‌كند كه نسخه‌ای یكسان برای همه مناطق در نظر گرفته نشود و اولویت‌ها با مشاركت خود ساكنان هر محله مشخص شود.
اطلاع‌رسانی و راه‌های مشاركت شهروندان
رئیس مركز امور اجتماعی استانداری تهران در پاسخ به پرسش درباره نحوه اعلام مسائل از سوی شهروندان گفت كه در زمان برنامه، سامانه اختصاصی تجمیع و ثبت مسائل محلات هنوز نهایی نشده بود و اطلاع‌رسانی درباره راه‌های ارتباطی و استفاده از ظرفیت‌های موجود برای دریافت مسائل مردم در دستور كار قرار داشت.
وی از شهروندان خواست در صورت فراهم بودن مسیرهای ارتباطی در محله خود، مسائل و اولویت‌های محله را از همان مسیرها اعلام كنند و تأكید كرد كه برای گسترش مشاركت عمومی، اطلاع‌رسانی دقیق و معرفی ظرفیت‌های موجود اهمیت دارد.
چراغعلی همچنین بر نقش رسانه‌ها در معرفی طرح، شناسایی افراد توانمند و تشویق شهروندان به مشاركت تأكید كرد و از رسانه ملی خواست در اطلاع‌رسانی درباره برنامه‌ها و ظرفیت‌های مشاركت مردمی همراهی بیشتری داشته باشد.
وی با اشاره به حضور نمایندگان رسانه ملی در نشست‌های مرتبط، بر اهمیت ارتباط نزدیك‌تر میان دستگاه‌های اجرایی، رسانه‌ها و مردم برای پیشبرد اهداف اجتماعی تأكید كرد.
ظرفیت‌های مردمی در میدان و فضای مجازی
چراغعلی در ادامه برنامه، با اشاره به حضور و فعالیت مردم در تجمعات و میدان‌های شهر، این ظرفیت را فرصتی برای تقویت مشاركت در محلات نیز دانست.
او با اشاره به برگزاری تجمعات در حدود 130 نقطه تهران در مقطع مورد بحث، اظهار كرد افرادی كه برای مسائل عمومی و كشور وقت می‌گذارند، می‌توانند در بهبود شرایط محله محل سكونت خود نیز نقش‌آفرین باشند.
وی یكی از چالش‌های موجود را شناسایی‌نشدن كامل ظرفیت‌های پراكنده در محلات دانست و بر ضرورت همكاری رسانه‌ها، مساجد، سازمان تبلیغات اسلامی و مجموعه‌های مرتبط با امور مساجد برای شناسایی و معرفی افراد توانمند تأكید كرد.
او همچنین استفاده از ظرفیت فضای مجازی و امكان مشاركت از راه دور را از زمینه‌هایی دانست كه می‌تواند در شناسایی و به‌كارگیری توانایی‌های مردم مؤثر باشد.
تأكید بر توجه خانواده‌ها به پنج آسیب اجتماعی
چراغعلی در بخش پایانی گفت‌وگو، با اشاره به مسئولیت مشترك خانواده‌ها، مردم و دستگاه‌های مرتبط در كاهش آسیب‌های اجتماعی، پنج موضوع را به‌عنوان آسیب‌های مهم مورد توجه مطرح كرد: طلاق، گسترش حاشیه‌نشینی، اعتیاد، خودكشی و یأس و ناامیدی در میان جوانان، و مفاسد اخلاقی.
وی با اشاره به نقش دستگاه‌های مختلف در این حوزه‌ها، از جمله بهزیستی و دانشگاه‌های علوم پزشكی در زمینه‌های مرتبط با طلاق و خودكشی، بر ضرورت توجه خانواده‌ها و شهروندان به وضعیت اطرافیان خود تأكید كرد.
رئیس مركز امور اجتماعی استانداری تهران در این زمینه خواستار افزایش توجه اجتماعی به افرادی شد كه ممكن است در معرض آسیب قرار داشته باشند و یادآور شد كه كمك به این افراد باید با شناخت شرایط آنان و استفاده از ظرفیت‌های حمایتی موجود دنبال شود.
تقویت سرمایه اجتماعی از محله آغاز می‌شود
چراغعلی در جمع‌بندی مباحث خود، شناسایی ظرفیت‌های محلی، مشاركت دادن مردم در تعیین اولویت‌ها، استفاده از تخصص و توانایی شهروندان و همكاری دستگاه‌های اجرایی را از عناصر مهم پیشبرد مدیریت محله‌محور دانست.
مجموع مباحث مطرح‌شده در این گفت‌وگو نشان می‌دهد كه رویكرد محله‌محور، علاوه بر پیگیری مسائل و نیازهای روزمره محلات، بر احیای سرمایه اجتماعی، تقویت ارتباط میان مردم و نهادهای مسئول و افزایش حساسیت اجتماعی نسبت به آسیب‌ها تمركز دارد؛ رویكردی كه تحقق اهداف آن به مشاركت مستمر شهروندان و هماهنگی میان ظرفیت‌های مردمی و دستگاه‌های اجرایی وابسته است.
برنامه «دور یك میز» رادیو تهران در این قسمت، با حضور دكتر عبدالرضا چراغعلی، رئیس مركز امور اجتماعی استانداری تهران، به بررسی ابعاد مدیریت محله‌محور و نقش مشاركت مردمی در احیای سرمایه اجتماعی و مقابله با آسیب‌های اجتماعی پرداخت.
«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن می‌رود.
مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقه‌مندان می‌توانند برنامه‌های رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.
