به گزارش پیگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، ، دكتر سید احمد علوی، عضو كمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران، در گفت‌وگوی تلفنی با برنامه «دور یك میز» رادیو تهران، با موضوع «مدیریت محله‌محور در تهران؛ از احیای سرمایه اجتماعی تا مقابله با آسیب‌های اجتماعی»، بر نقش تعیین‌كننده مردم و تشكل‌های مردمی در اداره محلات و حل مسائل اجتماعی تأكید كرد.

علوی با اشاره به اینكه حكمرانی مشاركتی سال‌هاست در مباحث مدیریت شهری مطرح است، اظهار كرد: آینده اداره شهر بدون مشاركت مردم تقریباً امكان‌پذیر نیست؛ چراكه درآمدهای شهری به‌تنهایی پاسخگوی هزینه‌ها و تنوع نیازهای شهر نیست و استفاده از ظرفیت مردم و گروه‌های سازمان‌یافته اجتماعی، از جمله سازمان‌های مردم‌نهاد، ضرورتی جدی به شمار می‌رود.

وی تأكید كرد كه مشاركت اجتماعی باید از سطح شعار فراتر برود و شهروندان و تشكل‌های مردمی بتوانند در فرآیندهای تصمیم‌سازی و اجرای برنامه‌های شهری نقش مؤثر داشته باشند.

ضرورت حركت از حكمرانی برای مردم به حكمرانی با مردم
عضو كمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با تشریح تفاوت میان دو رویكرد حكمرانی گفت: در الگوی «حكمرانی برای مردم»، گروهی از مسئولان درباره آنچه به مصلحت شهروندان می‌دانند تصمیم می‌گیرند؛ اما در الگوی «حكمرانی با مردم»، شهروندان در كنار دولت و حاكمیت قرار می‌گیرند و در تصمیم‌گیری‌ها مشاركت می‌كنند.
به گفته علوی، حضور مردم در فرآیند تصمیم‌سازی، علاوه بر آنكه امكان شناخت دقیق‌تر نیازهای واقعی جامعه را فراهم می‌كند، زمینه همراهی آنان در اجرای برنامه‌ها را نیز افزایش می‌دهد. در چنین شرایطی، مردم صرفاً دریافت‌كننده خدمات نیستند، بلكه در شناسایی مسئله، ارائه راهكار و تحقق تصمیم‌ها نقش دارند.
وی با تأكید بر اهمیت این رویكرد در مدیریت محلات تهران، مشاركت مردم و استفاده از ظرفیت تشكل‌های اجتماعی را از مسیرهای مؤثر برای تقویت سرمایه اجتماعی و ارتقای كارآمدی برنامه‌های شهری دانست.

هویت محلات؛ عاملی مؤثر در تقویت نظارت اجتماعی
علوی با اشاره به ارتباط میان هویت محلی، تعلق اجتماعی و كاهش آسیب‌ها، اظهار كرد كه در محلاتی كه بافت اجتماعی شكل‌گرفته‌تر و پیشینه تاریخی و پیوندهای انسانی قوی‌تری دارند، ساكنان شناخت بیشتری از یكدیگر دارند و نسبت به اتفاقات محله خود حساس‌ترند.
به گفته وی، این شناخت متقابل و احساس تعلق می‌تواند به تقویت نظارت اجتماعی و كاهش زمینه‌های بروز آسیب‌های اجتماعی كمك كند. در مقابل، در محلاتی كه هویت جمعی و پیوندهای اجتماعی هنوز به‌خوبی شكل نگرفته است، احساس تعلق ساكنان به محیط زندگی خود ممكن است كمتر باشد و ظرفیت نظارت اجتماعی نیز تضعیف شود.
عضو شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به پیشینه تاریخی مناطق مختلف پایتخت، از جمله شهرری، كن، شمیرانات و دولاب، بر ضرورت حفظ و انتقال هویت تاریخی و اجتماعی محلات به نسل‌های بعدی تأكید كرد.
وی نقش مردم و تشكل‌های مردمی را در این زمینه مهم دانست و گفت احیای هویت محلات با مشاركت خود ساكنان می‌تواند به افزایش روحیه مشاركت‌جویی و تقویت پیوندهای اجتماعی منجر شود.

نقش شوراهای محلات، سمن‌ها و تشكل‌های مردمی
علوی در ادامه، با اشاره به تجربه‌های مختلف مشاركت محلی در مدیریت شهری، از جمله شوراهای محلات، شورایاری‌ها، سراهای محله و هیئت‌امنای محلات، توضیح داد كه در دوره‌های مختلف تلاش‌هایی برای سازمان‌دهی مشاركت شهروندان انجام شده است.
وی با تأكید بر ضرورت تقویت این مسیر، سازمان‌های مردم‌نهاد و تشكل‌های محلی را از ظرفیت‌های مهم ارتباط میان مردم و مدیریت شهری دانست؛ ظرفیت‌هایی كه می‌توانند نیازهای محله را بهتر شناسایی كنند، زمینه حضور گروه‌های مختلف اجتماعی را فراهم آورند و در پیگیری مسائل محلی نقش داشته باشند.
به گفته علوی، برای اثربخشی این مشاركت‌ها باید زمینه حضور واقعی و هدفمند تشكل‌ها در فعالیت‌های محلی فراهم شود و مردم بتوانند متناسب با علاقه، تخصص و توانایی خود در موضوعات مختلف مشاركت كنند.

موانع قانونی؛ چالشی پیش روی مشاركت مردمی
عضو كمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران در بخش پایانی این گفت‌وگو، یكی از موانع مشاركت اجتماعی را ساختارهای اداری و مقررات مالی دانست كه به گفته وی، فعالیت سازمان‌های مردم‌نهاد و گروه‌های داوطلب را دشوار می‌كند.
علوی توضیح داد كه در برخی موارد، حتی برای پرداخت هزینه‌های یك فعالیت اجتماعی یا حمایت از یك اقدام عمومی، تشكل‌ها با الزاماتی مانند ثبت شركت، ارائه شماره حساب و دریافت كد اقتصادی مواجه می‌شوند؛ الزاماتی كه ممكن است با ماهیت داوطلبانه و اجتماعی این مجموعه‌ها تناسب نداشته باشد.
وی با تأكید بر ضرورت بررسی این مسائل از سوی قانون‌گذاران، خواستار تعیین تكلیف موانع قانونی و فراهم شدن مسیر روشن‌تری برای فعالیت سازمان‌های مردم‌نهاد، گروه‌های جهادی و تشكل‌های مردمی شد.
علوی با انتقاد از غلبه نگاه پیمانكاری بر برخی سازوكارهای اجرایی، تأكید كرد كه قوانین و رویه‌ها باید بیش از گذشته امكان مشاركت مستقیم مردم و تشكل‌های اجتماعی را فراهم كنند.

مشاركت واقعی مردم؛ راهی برای تقویت سرمایه اجتماعی
مجموع مباحث مطرح‌شده از سوی دكتر سید احمد علوی در برنامه «دور یك میز» نشان می‌دهد كه تحقق مدیریت محله‌محور، به حضور مؤثر شهروندان در كنار نهادهای مسئول وابسته است. از نگاه وی، تقویت هویت محلات، حمایت از سازمان‌های مردم‌نهاد، مشاركت مردم در تصمیم‌سازی و رفع موانع قانونی فعالیت‌های داوطلبانه، می‌تواند زمینه‌ساز افزایش اعتماد عمومی، تقویت سرمایه اجتماعی و كاهش آسیب‌های اجتماعی باشد.

برنامه «دور یك میز» رادیو تهران در این قسمت، با بررسی ابعاد مدیریت محله‌محور، به نقش مردم، تشكل‌های اجتماعی و مدیریت شهری در شناسایی و حل مسائل محلات پرداخت.


«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن می‌رود.

مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقه‌مندان می‌توانند برنامه‌های رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.